Jak udowodnić znęcanie psychiczne i dochodzić swoich praw?

Znęcanie psychiczne to forma przemocy, która nie pozostawia co prawda widocznych śladów fizycznych, ale może doprowadzić do poważnych problemów emocjonalnych i zdrowotnych. Ta forma znęcania często niesłusznie bywa bagatelizowana, mimo, że jej skutki są realne i długotrwałe. Warto więc wiedzieć, jak rozpoznać znęcanie psychiczne, jak je udowodnić oraz gdzie je zgłosić, aby skutecznie dochodzić swoich praw.

Czym jest znęcanie psychiczne?

Znęcanie psychiczne to długotrwałe i powtarzające się działanie naruszające godność drugiego człowieka. Może przyjmować formę upokarzania, obrażania, wyśmiewania, grożenia, szantażu emocjonalnego, kontrolowania, ignorowania czy izolowania. Tego rodzaju przemoc często ma miejsce w relacjach bliskich, partnerskich, rodzinnych lub zawodowych. Może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak bezsenność, nerwice, zaburzenia lękowe czy nawet depresja.

Definicja znęcania psychicznego według prawa

Zgodnie z art. 207 Kodeksu karnego znęcanie się psychiczne lub fizyczne nad osobą najbliższą, albo osobą pozostającą w stosunku zależności do sprawcy, zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli ofiarą jest osoba nieporadna ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny (stan zdrowia), kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat. W przypadku działania ze szczególnym okrucieństwem sąd może wymierzyć karę od 1 roku do 10 lat, a jeśli skutkiem przemocy jest targnięcie się pokrzywdzonego na życie - od 2 do nawet 15 lat pozbawienia wolności. Przemoc psychiczna oraz fizyczna stanowią przestępstwo ścigane z urzędu.

Jak udowodnić znęcanie psychiczne?

Aby udowodnić fakt znęcania się organom ścigania (Policji, prokuraturze) lub sądowi, konieczne jest zgromadzenie odpowiedniego materiału dowodowego. W praktyce oznacza to, że trzeba udokumentować konkretne zachowania sprawcy.

Jak udowodnić znęcanie się psychiczne? Należy przede wszystkim:

• sporządzać dokładne notatki z datami, godzinami i opisem zdarzeń,
• przechowywać SMS-y, wiadomości e-mail, zapisy z komunikatorów, w których występują obraźliwe treści lub szantaż psychiczny,
• w granicach dopuszczalnych przez prawo nagrywać rozmowy,
• w miarę możliwości uzyskiwać zaświadczenia od lekarzy lub psychologów potwierdzające skutki emocjonalne przemocy.

Jakie dowody są uznawane przez sąd?

W przypadku postępowań karnych i rodzinnych sądy biorą pod uwagę różnorodne dowody, zarówno dowody rzeczowe (notatki, pisma, nagrania audio i wideo, wydruki SMS-ów, wiadomości e-mail, wiadomości z komunikatorów internetowych), jak i osobowe (zeznania świadków). Najczęściej uwzględniane są:

• nagrania audio i wideo dokumentujące przemoc psychiczną,
• wydruki z korespondencji elektronicznej (wydruki SMS-ów, wiadomości e-mail, wiadomości z komunikatorów internetowych typu Messenger czy WhatsApp),
• zeznania świadków (rodziny, sąsiadów, współpracowników),
• opinie biegłych psychologów lub psychiatrów,
• dokumentacja medyczna potwierdzająca negatywne skutki zdrowotne znęcania się, np. objawy stresu pourazowego.

Gdzie zgłosić znęcanie psychiczne?

Osoby doświadczające przemocy psychicznej często nie wiedzą, gdzie zgłosić znęcanie psychiczne. W pierwszej kolejności, w przypadku chęci zgłoszenia znęcania psychicznego należy udać się na Policję, która przyjmie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, albo do ośrodka pomocy społecznej, który może uruchomić procedurę tzw. „Niebieskiej Karty” i zapewnić wsparcie psychologiczne.

W dalszej kolejności tego rodzaju sprawami zajmuje się prokuratura (prowadząca postępowania przygotowawcze przed skierowaniem sprawy do sądu), oraz sądy (w tym sądy rodzinne, zajmujące się sprawami dzieci lub osób zależnych).

Zgłoszenie przestępstwa może zostać dokonane zarówno przez osobę doświadczającą przemocy, jak i przez świadka.

Podsumowanie

Znęcanie psychiczne to poważna forma przemocy, której mimo braku fizycznych śladów nie wolno lekceważyć, ponieważ może prowadzić do poważnych problemów emocjonalnych i zdrowotnych. Osoby dotknięte przemocą zawsze mają prawo dochodzić swoich praw, w tym również w razie skazania sprawcy wnioskować o orzeczenie przez sąd obowiązku zapłacenia zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę. Aby skutecznie to zrobić, konieczne jest odpowiednie udokumentowanie doświadczanego znęcania się - poprzez notatki, nagrania, wiadomości i opinie lekarzy czy zeznania świadków.

Znęcanie się, niezależnie od wieku ofiary, można zgłaszać na policję, na prokuraturę, lub w ośrodkach pomocy społecznej. Im pełniejszy i bardziej wiarygodny materiał dowodowy, tym większa szansa na pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności i uzyskanie należnej rekompensaty. W każdej sytuacji pomoc prawnika może znacząco ułatwić przejście przez procedury formalne i ochronę własnych praw.

Źródła: Kodeks karny, art. 207, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 Serwis „Niebieska Linia” - https://niebieskalinia.info/ Ministerstwo Sprawiedliwości - materiały edukacyjne dotyczące przemocy domowej Przegląd Prawny https://www.przegladprawny.pl/jak-udowodnic-znecanie-psychiczne-w-rodzinie/